ISO 14000:2004

4. Çevre Yönetim Sisteminin Şartları

     4.1 Genel Şartlar

     4.2 Çevre Politikası

     4.3 Planlama

            4.3.1 Çevre Boyutları

            4.3.2 Yasal Ve Diğer Şartlar

            4.3.3 Amaçlar, Hedefler Ve Program/Programlar

     4.4 Uygulama Ve Faaliyetler

            4.4.1 Kaynaklar, Görevler, Sorumluluk Ve Yetki

            4.4.2 Uzmanlık, Eğitim Ve Farkında Olma

            4.4.3 İletişim

            4.4.4 Dokümante Etme

            4.4.5 Dokümanların Kontrolü

            4.4.6 Faaliyetlerin Kontrolü

            4.4.7 Acil Durum Hazırlığı Ve Müdahale

     4.5 Kontrol Etme

            4.5.1 İzleme Ve Ölçme

            4.5.2 Uygunluğun Değerlendirilmesi

            4.5.3 Uygunsuzluk, Düzeltici Faaliyet Ve Önleyici Faaliyet

            4.5.4 Kayıtların Kontrolü

            4.5.5 İç Tetkik

     4.6 Yönetimin Gözden Geçirmesi

TERİMLER VE TARİFLER

SÜREKLİ  İYİLEŞTİRME : Kuruluşun çevre politikasına uygun olarak, genel çevre başarısının arttırılmasını sağlamak amacıyla, çevre yönetim sisteminin sürekli olarak iyileştirilmesi

DÜZELTİCİ FAALİYET : tespit edilen bir uygunsuzluğun sebebinin ortadan kaldırılması faaliyeti

ÇEVRE BOYUTU : Bir kuruluşun çevre ile etkileşime girebilen faaliyetlerinin veya ürünlerinin veya hizmetlerinin bir elemanı

ÇEVRESEL ETKİ : Kısmen veya tamamen, bir kuruluşun çevre boyutlarından kaynaklanan, çevreye yaptığı olumlu veya olumsuz herhangi bir değişiklik.

ÇEVRE: Bir kuruluşun faaliyetlerini içinde yürüttüğü, hava, su , toprak, tabii kaynaklar, bitki topluluğu (flora) hayvan topluluğu (fauna), insanlar ve bunlar arasındaki ilişkileri içinde alan ortamdır.

ÇEVRE BAŞARISI : Bir kuruluşun çevre boyutlarını yönetmede elde ettiği ölçülebilir sonuçlar.

ÇEVRE POLİTİKASI : Bir kuruluşun resmi olarak üst yönetimi tarafından beyan edilen, çevre başarısıyla ilgili genel niyetleri ve yönlenmesi

ÇEVRE HEDEFİ :  Kuruluşa veya onun bölümlerine uygulanabilen, çevresel amaçlarından kaynaklanan ve bu amaçlara ulaşmak için belirlenmesi ve karşılanması gereken ayrıntılı başarı şartı.

ÖNLEYİCİ FAALİYET : Potansiyel bir uygunsuzluğun sebebini ortadan kaldırma faaliyeti

KİRLİLİĞİN ÖNLENMESİ :  Olumsuz çevresel etkileri azaltmak amacıyla, herhangi bir kirletici çeşidinin veya atığın oluşmasını, emisyonunu veya boşaltımını önlemek, azaltmak veya kontrol etmek için, süreçlerin, uygulamaların, tekniklerin, malzemelerin, ürünlerin, hizmetlerin veya enerjinin kullanılması

TS EN ISO 14001 ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ

Çevre Yönetimi konusu ilk önceleri uyulması gereken konular şeklinde alınan kararlar neticesinde zorunlu bir yönetim biçimi olarak ortaya çıkmıştır.

ISO 14000, artık alışkın olduğumuz ISO 9000 gibi yönetim sistemi ile ilgilidir. ISO 9000 müşteri ihtiyaçlarını ve isteklerini tatmin etmek, işlemleri kontrol etmek ve sürekli gelişmeyi hedeflemektedir ISO 14000 serisi bu sayılanları hedeflemekle birlikte, müşteri ihtiyaçları ve istekleri çevre gerekliliklerini ve kuralları da kapsamakta, sürekli gelişme de sadece müşteri beklentileri ile değil organizasyonun içinden oluşan öncelikleri ve amaçlarıyla da yönlenmektedir.

TARİHÇESİ:

• 1973’de Avrupa birliği ülkeleri I. Eylem planını yayınlamışlardır (Çevreyi koruyucu tedbirleri uygulamaya koymak için)

• 1992’de BS 7750 Standardı (Çevresel konuların kolay ve anlaşılır bir sistem üzerine kurulması için)

• 1992’de Rio Deklarasyonu

• 1993’de ISO tarafından 14000 ailesi standardlarını geliştirmek için ISO/TC 207. Çevresel Yönetim Teknik Komitesi kurulmuştur.

• 1994’de TS 9719 standardı (Çevre Yönetim Sistemleri - Genel Özellikler)

• 1996’da EN ISO 14001 standardı

• 1997’de TS EN ISO 14001 standardı
  
  

Bazı Önemli TS EN ISO 14000 Serisi Standardları:

TS EN ISO 14001 : 1997 Çevre Yönetim Sistemi-Özellikler ve Kullanım Kılavuzu

TS EN ISO 14004 : 1997 Çevre Yönetimi - Çevre Yönetim Sistemleri- Prensipler, Sistemler ve Destekleyici Teknikler İçin Genel Kılavuz

EN ISO 19011: 2000 Kalite ve Çevre Tetkiki İçin Kılavuz

TS EN ISO 14020: Çevre Etiketleri ve Beyanları-Genel Prensipler

TS EN ISO 14031 : 2002 Çevre Yönetimi-Çevre Performans Değerlendirmesi-Kılavuz

TS EN ISO 14040 : 1998 Çevre Yönetimi - Hayat Boyu Değerlendirme Genel Prensipler ve Uygulamalar

 TS- EN-ISO 14001 STANDARD PRENSİPLERİ

TS-EN-ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi Standardları beş ana standard'tan oluşmaktadır.

Yükümlülük Altına Girme ve Politika: Kuruluş çevre politikasını tayin etmeli ve çevre yönetim sistemine bağlılık tahaahhüdünde bulunmalıdır.

Planlama: Kuruluş faaliyet, ürün ve hizmetlerinin çevre boyutlarını belirlemeli, bunların önemli olanlarını seçmelidir. Taahhütlerini gerçekleştirmek için amaç ve hedefler tespit etmeli, bu amaç ve hedeflere ulaşmak için gerçekleştireceği faaliyetleri programlamalıdır.

Uygulama ve İşlem: Kuruluş, çevre politikasını gerçekleştirmek, amaç ve hedeflerine ulaşabilmek maksadıyla etkin bir uygulamada bulunabilmek için gerekli yetenek ve imkanlarla birlikte bir destek mekanizması geliştirmelidir.

Kontrol ve Düzeltici Faaliyet: Kuruluş, çevre icraatını ve bu icraattaki başarı derecesini ölçmeli, izleyip değerlendirmelidir.

Gözden Geçirme ve Geliştirme: Kuruluş, genel çevre icraatını ve bu icraattaki genel başarı derecesini geliştirmek amacıyla, çevre yönetim sistemini gözden geçirmeli ve sürekli olarak geliştirmelidir.

ISO 14001 NEDEN ALINMALIDIR :

Çevre Yönetim Sistemi tüm dünyada ISO 14001 standardı ile bilinmektedir ve ISO 9000 Kalite Yönetim Sistemi Standardından sonra Uluslararası kuruluşlarda tanınması ve uygulanması çok hızlı olmuştur.

 ISO 14000 ÇYS nin kuruluşlarda geliştirilmesinin amacı;

	Ulusal ve/veya uluslararası mevzuatlara uyumun artırılması
	Çevresel performansın artırılması
	Market Stratejileri:
	Uluslar arası rekabette avantaj sağlaması
	Firma itibar ve Pazar payının artırılması
	Maliyet kontrolünün geliştirilmesiyle masrafların azaltılması ve verimliliğin artırılması
	Acil durumlara (deprem,yangın, sel vb.) ve kazalara karşı hazırlıklı bulunarak mesuliyetle sonuçlanan kaza vb. olayların azaltılması
	Kirliliğin kaynaktan başlayarak kontrol altına alınması ve azaltılması
	Girdi malzemeleri ve enerji tasarrufu sağlanması
	İzin ve yetki belgelerinin alınmasının kolaylaştırılması
	ISO 14001 tüm dünyaca bilinen ve kullanılan ortak bir dil olduğundan global pazarda kabul edilirliğin sağlanması PROJE AŞAMASI:

	Genel Check-Up (Mevcut durumun analizi)
	Proje Yöneticisi ve Ekibini belirlenmesi
	ISO 14001 Standart eğitimi
	İç kalite denetçiliği eğitimi
	Doküman gözden geçirme
	Doküman hazırlama
	Denetim öncesi hazırlıkların gözden geçirilmesi
	Risk analizi
	Çevre mevzuatı eğitimi
	Atık yönetim sistemi eğitimi

ISO Nedir? Uluslararası Standartlar Organizasyonu (International Organization for Standardization)'nun kısaltılmış halidir. 1947 yılında kurulmuş olup, merkezi İsviçre'nin Cenevre Şehri'ndedir. Kuruluş amacı; dünya çapında geçerliliği olacak şekilde standartlar yayınlamak ve böylelikle ürünlerin/hizmetlerin uluslararası dolaşımına katkıda bulunmaktır.

ISO 14000 Nedir? Ürünün, hammaddeden başlayıp nihai ürün haline getirilerek müşterilere sunulmasına kadar geçen sürecin her aşamasında çevresel faktörlerin belirlenmesi ve bu faktörlerin gerekli muayeneler ve önlemler ile kontrol altına alınarak çevreye verilen zararın en aza indirilmesini sağlayan bir sistemin kurulmasını tarif eden ve Uluslararası Standartlar Organizasyonu tarafından yayınlanmış olan standartlar serisidir (ISO 14000 Çevre Yönetim Sistemi Standardı).
ISO 14000 bir ürün standardı değil sistem standardıdır ve ne üretildiğinden ziyade, nasıl üretildiği ile ilgilenir. Çevre performansının izlenmesi ve sürekli iyileştirilmesi temeline dayanır. Çevre faktörlerine ilişkin olarak ilgili mevzuat ve kanunlar tarafından tanımlanmış koşullara uymayı şart koşar.

ISO 14000'in Yararları
- Şirket faaliyetlerinin çevreye olan etkisi ve çevre riskleri belirlenerek kontrol edilebilir ve bu sayede çevreyi olumsuz etkileyen unsurlar azaltılır.
- Hammadde ve enerji kullanımındaki azalma ve atık giderim maliyetlerindeki düşüşle beraber toplam maliyetin azalması,Çevre etkilerinden kaynaklanan maliyetler düşer.
- Çevre ile ilgili yasalara ve mevzuata uyum sağlanır.
- Uygunsuzluklar ve riskler önlenir,
- Acil durumlarda meydana gelebilecek çevre etkileri azaltılır veya tamamiyle ortadan kaldırılır
- Proses veriminin artması sağlanır Yasal kurumlara karşı, mevzuat ve yönetmeliklere uyulduğu dökümante edilmiş çevre yönetim sistemi ve ISO 14001 Belgesi ile gösterilebilir.
- Gerek ulusal, gerekse uluslararası arenada tanınmışlık sağlanarak kuruluşa prestij kazandırır.
- Şirket personeline verilen eğitimler sayesinde çalışanlarda çevre bilinci artar.
- Çevreye zarar vermeyen bir işletmede çalışmak, çalışanları motive eder.
- Tüketicinin çevre ile ilgili beklentilerine cevap verilir ve bilinçli tüketicilere erişebilme ve onları kazanma sansı artar.
- Kaynaklar etkin kullanılır (enerji, su, vb. tasarrufu sağlanır).
- Çevreye bırakılan atıklar azalır.
- Uluslararası ticarette rekabet edebilirliğin artması sağlanır